Sóng
Hai khe trở thành hai nguồn sóng mới. Ở chỗ đỉnh gặp đỉnh, sóng mạnh lên; chỗ đỉnh gặp đáy, chúng triệt tiêu. Trên màn hiện ra các vân sáng tối xen kẽ, gọi là vân giao thoa.
Thí nghiệm hai khe
Một hạt, hai con đường
Sóng đi qua hai khe hẹp sẽ chồng lên nhau, chỗ thì tăng, chỗ thì triệt tiêu, vẽ ra những vạch sáng tối trên màn. Điều lạ là dù bắn từng hạt một, các vạch ấy vẫn hiện ra. Hãy tự thử.
Từng hạt một
Mỗi hạt (phô-tôn, electron) chỉ để lại một chấm ở một chỗ ngẫu nhiên. Nhưng tích lũy đủ nhiều chấm, vân giao thoa vẫn hiện ra, như thể mỗi hạt "biết" cả hai khe. Xác suất hạt rơi vào đâu tỉ lệ với cường độ sóng ở đó.
Đặt máy dò
Nếu có cách ghi lại hạt đi qua khe nào, vân giao thoa biến mất, màn chỉ còn tổng của hai khe riêng rẽ. Không cần ai nhìn: bất kỳ tương tác nào để lại dấu vết về đường đi, như một máy dò tự động hay một phân tử khí va vào, cũng đủ làm việc đó.
Thí nghiệm này là điểm khởi đầu cho câu hỏi về vai trò của người quan sát trong video Bản chất Thực tại và Ý thức.
Xem video và nguồn